Realistische portretten van 40+ vrouwen
Ode aan de rimpel

door Daphne van Dijk

Betty Mellaerts

Voor de meeste vrouwen is de leeftijd van veertig een moment waarop alles anders wordt: de huid is nooit meer strak te krijgen, de kinderwens moet noodgedwongen worden opgegeven en de grijze haren zijn niet meer te verbergen. Juist vanwege dit symbolische keerpunt hebben de Belgische fotografe Lieve Blancquaert (40) en schrijfster Betty Mellaerts (48) een boek met persoonlijke verhalen en portretten aan vrouwen boven de veertig gewijd.Het boek moest een hommage worden aan de rimpel in al zijn facetten.

Betty: "Tot je veertig bent, heb je het idee dat je het leven nog kunt beheersen. Daarna dient de leeftijd zich onherstelbaar aan. Je buik zet uit, de kilo's blijven plakken, de borsten gaan hangen en hormonaal verandert er van alles in je lijf. Je komt op een keerpunt waarop je voor het laatst nadenkt of je nog kinderen wil. En of die job wel is wat je echt wilt en of je partner wel degene is met wie je oud wilt worden."                                                                                     

Lieve Blancqaert

'Vrouw' (Uitgeverij Lannoo) zo luidt de simpele titel van het boek. Het bestaat uit een tiental portretten van de levens van vrouwen uit alle lagen van de bevolking: een arts, een cafébazin, een modeontwerpster, een non, een schrijfster. Lieve Blancquaert fotografeerde nog veertig (!) andere vrouwen van boven de veertig, allen op dezelfde manier: tegen een lichtblauwe achtergrond, zonder kleding, juwelen en het gezicht subtiel opgemaakt. De jongste is 40, de oudste vrouw in het boek 89.

"Ik wilde de vrouwen heel licht, fragiel bijna fotograferen", zegt Lieve. "En doordat ik ze zonder juwelen en kleding heb geportretteerd, kun je niet zien wat ze gedaan hebben in hun leven. Of het een slagersvrouw is of desnoods de koningin. Een vrouw van zestig in een bloemetjesjurk of in een pak van Dries van Noten geef je een andere plaats."

Evolutie

Germaine de Coninck

"Als ik soms in mijn fotoarchief kijk, zie ik vrouwen die ik met tussenpozen heb geportretteerd. Je ziet heel duidelijk wat er in een korte tijd met je lichaam gebeurt. Die evolutie interesseert mij; wat tien jaar ouder worden betekent voor je lichaam."

Bij het fotograferen lette Lieve vooral op de ogen "Je bent pas dood als je ogen zijn uitgedoofd. In de ogen kun je zien hoe de vrouwen als jong meisje waren." Toch staat één vrouw met de ogen gesloten. "Dat is mijn moeder", stelt Lieve. "Je kent je moeder in al haar facetten en tegenstellingen. Ze is rust en onrust, angst en zekerheid. Daarom kun je je moeder niet portretteren en staat ze in het boek met haar ogen dicht."

Het ouder worden heeft voor zowel Lieve als Betty eenzelfde 'lading'. Lieve: "Oudere mannen in onze cultuur staan voor charmant. Voor vrouwen geldt dat niet. Die moeten jong en glad zijn." Betty: "Dan beginnen ze op een gegeven moment met botox, plastisch chirurgie of andere lapmiddelen om de eeuwige jeugd te ervaren." Lieve: "Als fotografe werk ik natuurlijk daaraan mee. Antirimpelcrèmes worden gepresenteerd op meisjes die nog geen rimpeltje hebben."

Minder zorgen

Etelka deKoster

Juist daarom hebben de dames gekozen voor deze vrouwen. Betty: "Ze zijn wat ze zijn: zichzelf. Dat merkte ik ook met het ouder worden. Natuurlijk zou ik graag 35 willen zijn: dan zie je er nog goed uit, je lichaam is nog strak en intellectueel ben je al rijp. Maar ouder worden is niet alleen negatief. Je krijgt er een hoop voor terug. Je zit beter in je vel, maakt je minder zorgen, hoeft niet meer per se overal bij te zijn. Het is echt niet allemaal kommer en kwel. Je lichaam beheerst je niet, je hoofd wel en je hebt het zelf in de hand om een interessante, oude, geestige vrouw te worden."

Lieve: "Je tijd is beperkt. De eerste veertig jaar van je leven zullen anders zijn dan de laatste veertig jaar, want je krijgt steeds minder energie. Maar het leuke van ouder worden is dat je steeds beter weet wat je wilt. Je bent niet meer zo aan het rotzooien. Je maakt bewuster keuzes."