door Daphne van Dijk

AMSTERDAM-Vraag een gemiddeld mens naar zijn of haar mooiste herinnering en men komt veelal aanzetten met de trouwdag of de geboorte van de kinderen. De Belgische psychotherapeut Wilfried van Craen geloofde niet in deze voorspelbare klassiekers. De afgelopen drie jaar liet hij 77 mensen onder hypnose over hun dierbaarste momenten in het leven vertellen. Het leverde verrassende verhalen op in het onlangs verschenen boekje Van een ontwrichtende eenvoud (uitgeverij Scoop).

Wilt u reageren op dit artikel, klik dan hier

Ik ben negentien jaar en woon eindelijk op kamers. Het is een doordeweekse schooldag. Met enkele vriendinnen verlaat ik de school en we overleggen wat we zullen doen: iets gaan eten in het studentenrestaurant, zelf iets klaarmaken of nog wat wachten en wat anders doen. Het plezier zit hem in de vrijheid van het kunnen kiezen, zonder verantwoording te moeten afleggen. Het wordt zelf koken, in alle gezelligheid, met veel geklets en lol. In deze scène openbaarde zich voor mij dat zo lang verlangde gevoel van vrijheid om zelf te kunnen kiezen wat, hoe, wanneer, hoelang en met wie je at. Of je meteen afruimde of pas de volgende dag. Of je de afwas liet staan of niet. En dan alles zonder rekenschap te hoeven afleggen. Bovenstaand verhaal is van Jana (25). Het beschrijft een schijnbaar banaal iets als het eten van een studentenmaal. Maar volgens Wilfried van Craen is deze herinnering juist de concretisering van een zo lang verlangde vrijheid, een abstract onderwerp dat blijkbaar een heel prettige beleving was. Geluk zit hem in kleine momenten. Hij concludeert dan ook dat alles wat in een mensenleven waardevol blijkt te zijn geen geld kost en dat het niet om materiële zaken gaat. "Niet één van de beschreven gelukservaringen is het gevolg van materiële luxe", schrijft hij. "Geen auto, tv, huis, gsm, computer(spelletje), juweel, designmeubel, parfum... kortom alles wat de reclame-industrie ons voorhoudt als ultieme geluksbrenger, slaagt erin iets wezenlijks te betekenen in ons bestaan."

Grootouders

Nog een opmerkelijke conclusie: de fijne ervaringen uit de kindertijd scoren het hoogst, vooral de vroegkinderlijke (3-5 jaar), die tussen 9-12 jaar en die met opa en oma. "Ze herinneren ons eraan dat de gelukkige momenten eenvoudige zaken zijn als aandacht, geborgenheid, verbeelding, erbij horen en kunnen verlangen. Wat bijvoorbeeld opvalt is de vaak terugkerende aanwezigheid van grootouders in de beschreven ervaringen: zij wisten, onttrokken aan de ratrace en consumptiegekte, de essentie te bieden."

Zoals bijvoorbeeld blijkt uit het verhaal van de 13-jarige Jannes: Ik ben tien en we zijn net aangekomen op de parking van Disneyland. We stappen uit en ik zie meteen de verschillende attracties. Er heerst een heel prettige spanning, een sfeer van blijde verwachting. Maar het belangrijkste is: we zijn allemaal samen. Mijn mama en papa, mijn broers, oom en tante, neven en nichten. Niet het bezoek aan Disneyland zelf was het mooiste moment, maar dat hier, als we zo met zijn allen over de lange parking lopen.

Drie jaar deed psychotherapeut Wilfried van Craen erover om genoeg mensen van verschillende leeftijden te vinden die bereid waren om onder hypnose antwoord te geven op de vraag: van welke ervaring in je leven zou je kunnen zeggen 'hier had de tijd mogen blijven stilstaan? Of eenvoudiger gesteld: welke momenten in jouw leven hadden eeuwig mogen blijven duren? Hij koos juist voor de hypnose, omdat tijdens de 'trance' de rechterhersenhelft actiever dan de linker is en daardoor worden andere, dieperliggende informatiekanalen geactiveerd en worden geen 'wenselijke' antwoorden gegeven.

Aardbol

Rest nog de vraag hoe hij zichzelf gehypnotiseerd heeft, want ook de psychotherapeut komt in een hoofdstukje aan bod met zijn "essentiële ervaringen die de passage op deze aardbol de moeite waard maken."

Wellicht ben ik vier. Ik ben samen met mijn vader in zijn atelier. Door de kleine kamer valt een prachtige bundel licht: ik wil die pakken en grijp ernaar. Net in die lichtbundel staat mijn vader voorovergebogen en wrijft met zijn handen door zijn korte haar. In de lichtbundel dansen duizenden kleine stofjes die uit zijn kop lijken te komen. Ik blijf er gebiologeerd naar kijken, en ook als mijn vader alweer weg is, blijven er nog stofjes nadansen.

Pas als ze helemaal zijn verdwenen, ga ik door met mijn werk. Voor mij ligt een dode vogel, ernaast een potje zalf dat ik zelf heb gemaakt: een mengeling van schoensmeer, vet dat mijn vader in een potje had om de zagen mee te smeren, wat verf uit mijn verfpotjes, de restjes tabak uit een peukje en nog wat occasionele ingrediënten van de dag zelf. Heel zorgvuldig wrijf ik de vleugels van het diertje in met mijn wonderzalf. Als ik klaar ben zet ik het raam open en leg de vogel op de vensterbank. Het moment dat ik de volgende dag ga kijken en merk dat de vogel weggevlogen is, weet ik dat ik mijn roeping gevonden heb...