Keur oudere vriend van tienerkind niet af.

Liefde maakt blind
door Denise Hoogland

Zette nog geen maand geleden het 12-jarige Britse meisje Shevaun Pennington de wereld op zijn kop door haar 31-jarige internetliefde via Londen en Parijs naar Duitsland achterna te vliegen, afgelopen week hield een Nederlandse dame de gemoederen flink bezig. Zonder een woord tegen haar ouders verdween de 14-jarige Lucila Wellens om haar tien jaar oudere Franse liefde achterna te reizen die ze in Italië ontmoette. Wat is dat met die tieners? Internet het raam uit, niet meer op vakantie en sms- en belverbod?

Illustratie:Dilys de Jong

  Wilt u reageren op dit artikel, klik dan hier

"Welnee, geen verboden, dan doen ze het juist. Leef intensief mee maar blijf bezorgd. Simon Carmiggelt zei het al 'Geef ze te eten en te drinken en ze zullen weer snel verdwijnen'. Nodig de gelukkige dus gewoon een keertje uit. Dan is de liefde vaak snel over", zegt familietherapeute en publiciste Else-Marie van den Eerenbeemt, die ook doceert aan de Hogeschool van Amsterdam.

"Natuurlijk hoef je als ouder het idee niet te omarmen wanneer je kind een tien jaar oudere vriend blijkt te aanbidden. Maar afkeuren helpt zeker niet", waarschuwt ze. "Het risico bestaat dan dat het kind zich ook als persoon afgewezen voelt en dat het stiekem verder zijn gang gaat. Spreek wel je zorgen uit, maar koppel het probleem los van het kind."

Skileraar

Door haar publicaties in bladen en tv-optredens ontving Else-Marie van den Eerenbeemt de afgelopen jaren honderden brieven van ouders en kinderen. De liefde blijkt maar al te vaak aanleiding te zijn voor problemen binnen het gezin. Tal van klassieke voorbeelden passeren dan de revue: "Verliefd op de leraar, de lerares, de badmeester. En de skileraar niet te vergeten, die duikt ook altijd wel weer ergens op. De manier waarop ouders er mee omgaan is soms heel bijzonder. Zo was er een vader die zijn 15-jarige dochter begeleidde naar haar 25-jarige geliefde in Griekenland. Dat gaat misschien wat ver, maar het is een mooi gebaar en tegelijkertijd een goed middel om controle over de zaak te houden. Iets wat ook de moeder van een 15-jarig meisje bedacht nadat ze erachter kwam dat haar dochter stapelverliefd was op een 26-jarige kunstenaar. Ze hadden elkaar ontmoet op een tentoonstelling. Na veel ge'sms besloot de moeder de jongen maar uit te nodigen. Zijn liefde was meteen over toen hij zijn vriendinnetje in de huiselijke context zag. Toen was het ineens weer het kind dat ze natuurlijk nog was."

"In feite zijn het typische gedragingen voor de adolescentiefase", zegt collega familietherapeute Astrid van Dam uit Amsterdam. "Een goed voorbeeld ook van een zogeheten cognitieve vernauwing. Ofwel: dat het ene zo belangrijk wordt, dat al het andere daar omheen niet meer wordt gezien. Het kind mist als het ware het brede overzicht en kan niet bedenken dat wat nu zo groot lijkt, er volgende week heel anders kan uitzien. Dat zo'n jongen nu tien of twintig jaar ouder is, met alle problemen van dien, zien ze verder niet."

Familie therapeute Astrid van Dam:'Blijf in gesprek met je kinderen'

Genoemde voorbeelden zijn natuurlijk niet normaal, meent de deskundige. "Een kind dat zomaar vertrekt, een aantal dagen zoek is en ook nog eens bij een tien jaar oudere vriend in het buitenland opduikt, is een heel bijzondere situatie. De verhalen halen niet voor niets de krant. Maar deze vernauwingen horen wel bij het opgroeien", zegt Astrid van Dam. "Een heftige verliefdheid is overigens niet het enige voorbeeld daarvan. Ook uitgaan, drank- en drugsgebruik. En somberheid niet te vergeten", zegt de therapeute. "Depressieve gedachten over bijvoorbeeld uiterlijk kunnen zo belangrijk worden dat het kind volledig in zijn isolement raakt en in het allerergste geval zelfs dood wil. Niet voor niets zie je juist in deze leeftijdsgroep veel zelfmoordpogingen."

Dan mag het met een mooi woord cognitieve vernauwing heten, maar wat dóe je hier nu aan als ouder? Hoe voorkom je dat jouw kind op een dag ook het vliegtuig pakt? "Mijn advies, en dat is eigenlijk altíjd het advies: blijf in gesprek. Praat erover. Dan kan de nuance weer worden aangebracht. Het probleem in deze leeftijdsfase is natuurlijk dat ze niet meer alles wíllen bespreken. Een idee is dan misschien om dit soort onderwerpen te bespreken naar aanleiding van een verhaal in de krant. Dit verhaal bijvoorbeeld. En dan niet in de vorm van 'Als jij dat ooit doet, dan..', maar meer op de manier van 'Zeg, heb jij dat wel eens meegemaakt?'."

Postzegel

Of problemen als deze iets van de laatste jaren zijn, betwijfelen de therapeuten. "Maar dat er sociologisch gezien het nodige is veranderd, mag duidelijk zijn", zegt Else-Marie van den Eerenbeemt. "Was de vakantieliefde vroeger na één, hooguit twee brieven en een spannende postzegel bekeken, tegenwoordig houdt zo'n knaap nog lang stand door het fenomeen sms en internet. Zolang je er als ouders over communiceert, kun je het binnen de grenzen houden. Maar neem het probleem en de verliefdheid wel serieus."

Natuurlijk is er soms veel meer aan de hand en is niet alles te voorkomen of op te lossen met een goed gesprek of een ludieke grap. Onverwachte acties van het kaliber 'weglopen of op het vliegtuig stappen' kunnen het gevolg zijn van een veel groter probleem. "Bijvoorbeeld conflicten tussen de ouders. Kinderen proberen dan de aandacht als het ware af te leiden. Een andere oorzaak kan zijn dat het kind zelf al een aantal problemen heeft, bijvoorbeeld binnen het gezin de zondebok is en het nooit goed kan doen - en door weg te lopen probeert hulp te vragen. Soms zul je dan als ouder vastlopen en hulp móeten vragen. Dat kan bijvoorbeeld bij Bureau Jeugdzorg of de Raad voor de Kinderbescherming."