door Babette Wieringa

AMSTERDAM - Hij laat de afwas staan, terwijl zij de boodschappen al heeft gedaan, gekookt heeft én de tafel heeft gedekt. Maar daar zeur je niet over, je houdt immers van elkaar. Of heeft zij wel degelijk het recht te zeuren? Volgens psycholoog Steven Pont houden geliefden er een economie van de liefde op na, gaat het ook in de liefde om stortingen en opnames. In zijn recent verschenen boek Alle liefde is economie (uitgeverij De Boekerij) laat hij zien dat onze ook ons sociale leven is doorspekt met economisch wetten.

 Wilt u reageren op dit artikel, klik dan hier

Liefde en economie; het klinkt als een tegenstrijdigheid van de eerste orde. Maar niets is minder waar, zo vertelt de Amsterdamse psycholoog. "Aan de hand van een economisch model heb ik aangetoond dat de drijfveren van de liefde minder belangeloos zijn dan dat ze op het eerste gezicht lijken. Liefde is zo irrationeel nog niet."

Erg romantisch klinkt dit niet. Maar zo verduidelijk hij: "Iemand geeft jou veel waarde. Als jij op jouw beurt niet kunt geven, dan ga je direct failliet. Komt de liefde echter van twee kanten dan wordt er door beide partijen een kasboek aangemaakt. Een liefde onderhouden is een kwestie van geven en nemen. Van betalen en ontvangen."

Balans

Dat van die afwas, dat wordt een, soms wel twee keer, geslikt. "Maar op alle niveaus houden wij nauwkeurig bij of de investeringen in de ander ons wel genoeg opbrengen." Dit verhaal geldt voor onze vrienden, baas en familie; met regelmaat doen we stortingen op elkaars rekeningen. Als we elkaar een gunst verlenen kan de rekening tijdelijk uit balans zijn. "Om te voorkomen dat de relatie failliet gaat, is het echter zaak ervoor te zorgen dat het kasboek van de ander op peil blijft."

Omdat de taal van de economie veel compacter en duidelijker is dan die van de psychologie, gaat Steven Pont nog even door: rept over onze liefdesboekhouding, speculaties, rechtmatige en onrechtmatige claims, opties, fraude, winstwaarschuwingen. "Doordat mannen en vrouwen elkaar niet altijd even goed begrijpen, veroorzaken speculaties menigmaal dat het mis gaat." Zo haalt hij in zijn boek het voorbeeld aan van Maarten en Fleur, die na zeven jaar huwelijk met relatieproblemen kampen. 'Omdat Fleur denkt dat Maarten meer boeken leest dan met haar praat, lijkt haar dat vreselijk eenzaam voor hem. Hij kan zijn ei niet kwijt, terwijl ze hem met regelmaat achter een boek ziet tobben. Maarten zou wel wat tips op dit gebied kunnen gebruiken, en dus besluit Fleur hem een boek cadeau te geven over het omgaan met huwelijksproblemen. Maarten krijgt het boek en wordt boos. Voelt zich op zijn beurt gemanipuleerd. Waarom bespreekt Fleur de dingen niet gewoon? Zij laat nu op een weinig subtiele wijze weten dat hij een gebrek aan kennis over huwelijksperikelen heeft.'

Steven Pont: "Bedenken wat de ander zegt, speculeren dus, is gevaarlijk voor de balans van de kasboeken. We speculeren hoe het kasboek van de ander eruit ziet, zonder daarnaar te informeren. Als je overwegingen achteraf niet blijken te kloppen, ben je om niks een deel van het gemeenschappelijke kapitaal kwijtgeraakt."

Bij Maarten en Fleur bestaat er ook nog de noodzaak van een koerscorrectie, zo lezen we in het boek. Fleur is van de sociale contacten, voor de hardwerkende Maarten hoeft het allemaal niet zo nodig. Fleur vraagt zich af waarom hij niet meer tijd besteedt aan de dingen die zij leuk vindt. Maarten begrijpt Fleur evenmin. Hij werkt hard, zodat ze een royaal leven kunnen leiden. Fleur is actief en dat kost veel geld. Geld dat bij hem vandaan komt. Hij zorgt dus goed voor haar. Waarom klaagt ze zo?

Koerscorrectie

Volgens de psycholoog is er bij geen van beiden een gevoel van balans of evenredigheid. "Voor Maarten voelt het alsof hij door Fleur wordt ondergewaardeerd. Hij verdient toch veel geld, doet af en toe iets in het huishouden en gaat ook nog mee naar haar vrienden? Kortom, een koerscorrectie is nodig. Maarten moet duidelijk maken waarom zijn investeringen een andere koers verdienen. Pas dan kan de rekening weer in balans komen."

"Vrouwen worden door mannen vaak zeurderig gevonden", zo vervolgt Steven Pont. "Een typische mannenreactie is 'natuurlijk hou ik nog van je, ik ben er toch nog'. Maar waar het op neerkomt is dat vrouwen fijnmazige boekhouders zijn. Twee mannen kunnen een knetterende ruzie hebben, praten dit even bij en gaan samen biljarten. Ze komen er nooit helemaal uit, maar hebben daarmee vrede. Vrouwen op hun beurt gaan door tot de zaak op de bodem is uitgepraat."

Gelukkig zijn mannen, maar zeker ook vrouwen, in staat schulden kwijt te schelden. Soms is de schuld immers zo groot dat alle andere stortingen daarbij in het niet vallen. "Bij een schuld van een half miljoen is het belachelijk een paar tientjes terug te betalen. Maarten, die bijvoorbeeld is vreemdgegaan, kan het emotionele kasboek niet meer in balans brengen met een aantal kleine stortingen. Vergeven is de enige manier om een schuld kwijt te schelden."

Volgens Steven Pont kunnen mensen er wel degelijk baat bij hebben hun relatie aan de hand van degelijke economische wetten onder de loep te nemen. "We noemen liefde magisch, onbenoembaar. Vinden het moeilijk de liefde op een verstandelijke manier te bekijken, omdat liefde en rationaliteit elkaar zouden bijten. Maar liefde is geen goddelijke gift. Liefde is vaak gewoon een goede deal."