|
"Soberheid
treft een op de tien mensen"
Knokken tegen depressie
door
Rob Hamming
AMSTERDAM
- Een open gezicht met een open lach. Ze kiest haar
woorden zorgvuldig, dat wel. Niets verraadt de aap
op haar rug, zoals schrijfster Marian Henderson (49)
haar depressie typeert. En toch zit hij er als dagelijkse,
onontkoombare ballast. Het enige goede dat de metafoor
heeft opgeleverd, is het boek dat onlangs het levenslicht
zag: 'De aap op mijn rug, Omgaan met depressie, hoe
doe je dat?'
Illustratie:Dilys
de Jong
Het heeft iets van een verontschuldiging als ze
die lach weer eens de vrije loop laat. ,,Van nature
ben ik een optimistisch mens, hoor. Depressies, de
ziekte van de stemming, zeggen niets over je basisnatuur.
Je hoeft er niet per se zwaarmoedig voor te zijn.
Ogenschijnlijk lijkt alles op rolletjes te gaan en
toch heb je het gevoel dat je naar het schavot wordt
afgevoerd. Daarom is er zo weinig begrip van je omgeving."
Er
zijn weinig lichamelijke afwijkingen die zich kunnen
verheugen in zoveel misverstanden en vooroordelen.
"Ook daarom wilde ik een compleet en actueel
overzicht geven van deze onderschatte ziekte en hoop
maar dat het tot een beter begrip leidt. Natuurlijk
is er veel geschreven over depressies, maar mijn invalshoek
is dat er zoveel invalshoeken zijn. Welke pillen doen
wat? Helpen alleen pillen of zijn er ook alternatieven
zoals acupunctuur, waar ik overigens gematigd kritisch
tegenover sta. Ik heb mijn eigen ervaring en mijn
ervaringen als hulpverleenster in de verslavingszorg
en psychiatrie gebruikt. In drie maanden was het af,
een heel therapeutische bezigheid. Als ik me slecht
voelde, schreef ik me letterlijk wat beter. Mensen
noemen het moedig dat ik dit boek heb durven schrijven.
Kijk, daarmee wordt weer eens duidelijk hoe beladen
depressies nog altijd zijn, een taboe, terwijl je
bijvoorbeeld als diabetespatiënt wel alle begrip
krijgt."
Steeds
weer: onbegrip en veroordeling als steekwoorden. Blijft
vreemd als je je realiseert dat depressie zeker bij
tien procent van de bevolking voorkomt en de Wereldgezondheidsorganisatie
die die 'aap op de rug' ziet als volksziekte nummer
één in 2020. Alleen al in Nederland
kampen 1,6 miljoen mensen met depressie. En het gebruik
van antidepressiva neemt fors toe: tussen 1996 en
2002 is het percentage van gebruikers gestegen van
3,5 tot 5,5. Onder vrouwen is het percentage gebruikers
twee keer zo hoog als onder mannen. Vooral mensen
tussen de 45 en 64 gebruiken antidepressiva. Dat blijkt
uit een publicatie van het Genees- en hulpmiddelen
Informatie Project van het College voor Zorgverzekeraars
(CVZ).
Timing
 |
|
Sinds
haar tinertijd wordt Marian Henderson gekweld
door depressies. "Blijf praten, ook al
heb je de neiging je terug te trekken."
|
Marian
Henderson is geen roepende in de woestijn. De timing
van haar publicatie kon niet beter, nu de universiteiten
van Leiden, Amsterdam en Groningen in samenwerking
met huisartsen, psychiaters en psychologen hebben
besloten om vanaf januari 2004 tien jaar lang 3500
depressieve mensen te volgen. Ook onze overheid draagt
met 4,5 miljoen euro voor een landelijk onderzoek
haar steentje bij. Het gaat in ieder geval de goede
kant op. De tijden dat geesteszieken in kerkers werden
gefolterd, zijn met de late Middeleeuwen vervlogen
in de tijd.
,,Eigenlijk
pas sinds de jaren vijftig, toen de eerste pillen
op de markt kwamen, zijn we op de goede weg. Serotonine
was altijd het toverwoord. Dat stofje dient als boodschapper
tussen de zenuwcellen. Er werd altijd gezegd: mensen
die depressief zijn, hebben te weinig van die stof
dus kwamen er serotonine-heropnameremmers. We kunnen
er niet omheen, het spul helpt, maar vormt niet hét
antwoord. We weten niet eens zeker waardoor de ziekte
wordt veroorzaakt. Biopsychiater Tuinier stelt dat
de stresshormonen een belangrijke rol spelen bij het
ontstaan van een depressie, zo zie je vaak dat bij
depressieve mensen het cortisolgehalte in het bloed
verhoogd is. De nieuwe antidepressiva die nu ontwikkeld
worden, grijpen in op het stresssysteem. Tuinier ziet
meer en meer heil in stresshormonen zoals cortisol.
Het zal nog lang duren voordat er een op maat gemaakt,
volledig op de patiënt afgestemd medicijn komt."
Kan
iedereen slachtoffer worden van deze ellende? Marian
Henderson zegt zonder enige twijfel: ,,Ja, zelfs de
hardste zakenman. Belangrijk is hoe je ermee omgaat.
Vrouwen liggen behoorlijk voor. Zij durven sneller
dan mannen toe te geven dat ze aan een depressie lijden
en maken het bespreekbaar. Voor mannen blijft dat
moeilijk. Ze noemen het liever een burnout of stress,
maar dat is iets heel anders. Wel is er een verband
tussen stress en een depressie. Ook zo opvallend:
mensen die in de laatste decennia zijn geboren, hebben
een grotere kans om een depressie te krijgen."
Dat
de aap alleen door volwassenen wordt meegezeuld, is
ook een misverstand. Zelf lijdt de schrijfster al
sinds haar dertiende levensjaar aan somberheid, later
als depressie getypeerd. De ontwikkeling van een depressie
gaat vaak sluipend. Toch zijn er signalen als verlies
van libido (een zeer onderschat probleem), het niets
meer leuk kunnen vinden, veel of weinig slapen, bij
volwassenen beter te herkennen dan bij kinderen. ,,Ik
herinner me dat ik niet geconcentreerd was op school
en hele dagen uit het raam zat te staren. Mijn rapportcijfers
waren in de winter altijd slechter. Nu ik volwassen
ben, heeft de ziekte een gezicht gekregen. Mijn partner
Feije gaat er prima mee om. Hij neemt me niets kwalijk
als ik mijn donkere perioden heb. We laten elkaar
dan meer met rust. Ik ga soms mijn bed in en hij komt
af en toe om de hoek kijken hoe het met me gaat."
In
181 bladzijden wordt een gecompliceerde ziekte in
kaart gebracht. Depressie als aap, als een ongevraagde
aap, die zich aan je vastklampt terwijl je helemaal
niet van apen houdt. Maar er zijn oplossingen en niet
in de laatste plaats dat depressies vaak uit zichzelf
weer verdwijnen, mits het slachtoffer niet voortijdig
het leven achter zich heeft gelaten.
Aan
het eind van het gesprek draagt Marian Henderson nog
een aantal manieren aan om het leed te verzachten.
,,Blijf praten, ook al heb je de neiging je terug
te trekken. Praten in combinatie met pillen is nog
steeds de beste oplossing. Daarnaast zou ik zeggen:
sta op, ga aan het werk, sport en blijf knokken. Blijf
altijd doorknokken."
Wilt
u reageren op dit artikel, klik dan hier
|
