"Verkeerde heren weten zich prima te presenteren"

In de ban van macht

door Denise Hoogland

Natúúrlijk is het niet waar. Stel je voor. Met zo'n narcistische psychopaat zeker, die je uit verveling voor 5.000 piek op blikjes laat schieten, afgewisseld door nu en dan een levend mens, die bovendien niet moeilijk doet over een kilootje drugs meer of minder? Natúúrlijk begin je daar als keurig Goois meisje geen relatie mee. Hoewel, zo'n grote boot, leuke feestjes, intelligente hobby's als schaken en zeilen; zó vreemd zou het ook weer niet zijn als ze het wél met hem had gedaan. Neem Ottolien, slimme mevrouw, psychologe zelfs, die zag toch ook wat in hem? Of heette ze nu Willemijn? Trouwens: er vallen zo veel vrouwen op foute mannen. Zelfs op het allerfoutste slag, lezen we in het deze week verschenen boek Het monsterverbond van gezins- en relatietherapeut Carolien Roodvoets. Vanwaar die aantrekkingskracht en wat zijn dat voor dames?

Illustratie:Dilys de Jong

Foute mannen, ze zijn er in alle soorten en maten: de perfectionist voor wie niemand goed genoeg is, de vrouwenverslindende Don Juan die heimelijk op mannen valt, de emotionele analfabeet met wie niet te praten valt, de dwangmatige Piet Precies die van één scheef blaadje in de tuin al uit zijn dak gaat, de goedverdienende workaholic die nooit tijd heeft, de wispelturige gespleten griezel die ineens van doctor Jekyll in mister Hyde verandert en niet te vergeten de duivel in bonbonverpakking à la, laten we zeggen, Klaas Bruinsma. Maar fout zijn ze allemaal. Hoe belanden vrouwen bij dergelijke heren?

Carolien Roodvoets: "Een foute man is als een gokkast."

In Het monsterverbond (uitgeverij Aramith-Gottmer) probeert Carolien Roodvoets - die eerder al de aandacht trok met de boeken 'Nu alleen de liefde nog' (geschreven met Sybille Labrijn) over singles en 'De duivelsdriehoek' over vreemdgangers - daar antwoord op te geven. Ze beschrijft talloze vormen van slechte relaties. Laat weinig heel van foute mannen - in welke hoedanigheid dan ook - analyseert hun gedrag en beschrijft de pijn en frustraties van hun slachtoffers, de partners ofwel de problematische vrouwen. Waarbij haar aandacht vooral uitgaat naar vrouwen die een abonnement lijken te hebben op dergelijke heren en keer op keer een relatie op drijfzand bouwen. En ze legt ook uit waarom.

In haar boek, dat grotendeels is gebaseerd op haar jarenlange ervaring als gezins- en relatietherapeute en werk in tbs-klinieken, onderscheidt Carolien Roodvoets zeven categorieën foute mannen: de versierder met bindingsangst, de jaloerse bezitterige man, de afstandelijke en dwangmatige man, de seksueel perverse en dwingende man, de gewelddadige man, de verslaafde man en de allerfoutste van het stel, de narcistische en psychopathische man, die overigens niet altijd een (massa)moordenaar hoeft te zijn. De portretten zijn voorzien van sprekende voorbeeldverhalen van talloze patiënten die de problemen niet alleen inzichtelijk maar ook herkenbaar maken. Want alle heren lijken op het eerste gezicht best leuk.

...Ik ben helemaal in de ban van Marcel. Ik ken hem nu een jaar. Toch durf ik niet te zeggen dat we een relatie hebben. We vrijen wel eens, maar tot mijn spijt meestal niet. Over het algemeen ben ik degene die belt om af te spreken. Ik draag mijn mobieltje de hele dag bij me in de hoop dat hij belt. Ik kan hem niet loslaten, want als hij er is, is het leuk. Als ik hem vraag waarom hij zo weinig initiatief neemt, zegt hij dat hij erg gesteld is op zijn vrijheid...

Marcel valt onder de categorie bindingsprobleem. Enige remedie hier is volgens Carolien Roodvoets: de cirkel doorbreken. Want voor álle typen geldt: "Een foute man is als een gokkast. Je stopt er van alles in, maar er komt bijna nooit iets uit. De vrouw blijft investeren in de hoop op verandering, dat gebeurt echter zelden. Ze zal steeds ongelukkiger worden."

Schade

Zélf lijdt de foute man niet. Dat maakt hem juist fout en onderscheidt hem van de problematische man, die zich wel degelijk realiseert dat hij soms schade aanricht en ook bereid is daar verbetering in aan te brengen. Niet iedere man die een beetje afstand houdt, af en toe jaloers is of durft te zeggen waar het op staat, is daarom fout", benadrukt ze.

Volgens de therapeute uit Deventer is een slechte relatie een relatie waarin het lijden overheerst. Dat betekent: wakker liggen, bang zijn voor zijn wensen, buien, ideeën, verwijten, vernederingen. "Niet te verwarren dus met een moeizame relatie. Die kan namelijk toch de moeite waard zijn. Door omstandigheden van buitenaf, bijvoorbeeld werkloosheid, een overlijden of geldgebrek, kan een verhouding even moeizaam verlopen. Daar hoeft echter niet meteen een punt achter te worden gezet."

Bij een slechte relatie of foute man zou dat wel moeten. Probleem is echter dat de vrouw in kwestie dat meestal niet durft. "Deze vrouwen kunnen moeilijk stelling nemen, nemen zichzelf eigenlijk helemaal niet serieus in de relatie en zijn in zekere zin ook bang om weg te gaan." Dat wil overigens niet zeggen dat het zielige vogeltjes zijn. Integendeel: velen hebben succesvolle carrières, een druk sociaal leven en kunnen zich prima uitdrukken. "Dat zegt echter niets over hun opstelling in intieme relaties. Deze vrouwen zijn soms verwaarloosd in hun jeugd of juist heel beschermd opgevoed, waardoor ze naïef en onvolwassen opgroeien", zegt Carolien Roodvoets.

Engelachtig

En: "Wat dat betreft zou een relatie tussen een Mabel Wisse Smit en Klaas Bruinsma goed te beredeneren zijn. Zij mag dan over enorme capaciteiten beschikken, als je goed kijkt heeft ze ook iets naïefs, ze oogt heel frêle, haast engelachtig. Nee, ik denk eigenlijk niet onmiddellijk dat zij een foute, op macht beluste vrouw is. Kijk je vervolgens naar haar achtergrond, dan kom je op plausibele theorieën over hoe ze bij zo'n man als Bruinsma terecht gekomen zou kunnen zijn. Misschien uit protest tegen haar beschermde milieu. Maar ook het verlies van haar vader op haar vierde jaar kan zijn weerslag hebben gehad. Overigens heeft Bruinsma zelf natuurlijk ook een verhaal. De man zou in zijn jeugd ernstig verwaarloosd zijn, met een vader die heel sadistische dingen deed. Liet hem bijvoorbeeld drie keer van de kast afspringen met de belofte hem op te vangen. De vierde keer ving hij hem echter niet, onder het mom 'kijk zoon, je moet niemand in de wereld vertrouwen, behalve jezelf'."

En zo is de basis voor een foute man snel gelegd. Maar kan het nog goed komen? "In principe niet. Het interesseert een foute man namelijk niet. Pas als elke vrouw hem links zou laten liggen, zou hij misschien iets leren van zijn gedrag. Het moeilijke is dat veel foute mannen zich prima weten te presenteren. In het geval van Bruinsma: hij zag er aantrekkelijk uit, had macht, daar vallen veel vrouwen op."

Zelfreflectie

Carolien Roodvoets hoopt met haar boek vrouwen aan te zetten tot zelfreflectie en daagt hen uit zich anders op te stellen in hun relatie, deze indien nodig te beëindigen en waarschuwt tevens voor het risico van herhaling. "In hun angst geen geschikte partner te zullen vinden, willen deze vrouwen nog wel eens te snel en te gretig en meestal ook tegen beter weten in, in een nieuwe foute relatie stappen."

Als hulpmiddel geeft de therapeute, die ook workshops geeft, daarom op de laatste bladzijden een uitgebreid signalement van hoe de foute man te herkennen is: "Kletst hij alleen over zichzelf, wacht dan heel even af. Verandert het, mag hij blijven. Scoort hij op slechte verzorging, leen hem je deodorant. Snapt hij het niet, wegwezen, dan is hij dom of onverschillig en dus fout. Heeft hij de lakens van jullie bed niet verschoond, weiger erin te stappen en ga naar huis. Dat zal hem leren. Scoort hij op gewelddadig gedrag, dan weet je wat je te doen staat."

Wilt u reageren op dit artikel, klik dan hier