Artsen bezorgd over oververmoeidheid bij kinderen

Op van chatten en sms'en

Steeds meer onderzoek wijst uit dat stress flink ziek kan maken. Bij volwassenen, bij kinderen, zelfs hevige spanningen tijdens de zwangerschap kunnen sporen achterlaten bij het opgroeiende kind. Het aantal huilbaby's en kinderen met aandoeningen als ADHD lijkt toe te nemen en ook steeds meer jongeren kampen met vermoeidheidsklachten, zo constateren onderzoekers van het Wilhelmina Kinderziekenhuis. Door diezelfde stress? Vast, zult u denken, iedereen heeft het tegenwoordig druk. Maar staan onze pubers zo onder druk, moeten ze werkelijk zo veel?

Moe, te druk, soms weken uitgeput; artsen spraken onlangs op een symposium hun bezorgdheid uit over de toename van het aantal kinderen met vermoeidheidsklachten. Oorzaken, zo stelden zij: de hoge verwachtingen die aan ze worden gesteld, het gebruik van mobiele telefoons en internet en niet te vergeten het drukke bestaan van hun ouders.

"Daar gaan we weer", zegt Henk Boeke, eindredacteur van Ouders Online, de internetsite (www.ouders.nl) waar ouders voor informatie, vragen en problemen rond de opvoeding terechtkunnen. "Dat uit onderzoek blijkt dat steeds meer kinderen met vermoeidheidsklachten kampen, is een ding. En dat daar nodig over gepraat moet worden, is goed. Maar om dat meteen weer te koppelen aan de ouders die te hoge verwachtingen hebben of een te druk bestaan, aan de school en het huiswerk, daar heb ik moeite mee."

"Uit talloze peilingen", vervolgt hij, "blijkt dat kinderen zelf maar wat graag van alles doen. En vraag je waar ze het zo druk mee hebben, zullen ze vanzelfsprekend roepen, 'dat vreselijke huiswerk'. Waarmee ik niet wil zeggen dat ze het niet druk hebben. Het huiswerk zal gerust zwaar zijn. Maar toen ik op de lagere school zat, en ik ben van 1957, wilden we ook allemaal lid worden van de VVD, de partij voor Veel Vrije Dagen. Met andere woorden: wij vonden ook dat we het zo zwaar hadden."

Gezeur

Imke Belder is veertien jaar en volgt het tweetalig onderwijs aan een havo/vwo-opleiding in Almere. Ja, ze heeft het druk. En ja, ze is erg vaak moe. "Heel moe. Waarvan? School, huiswerk", zegt ze stellig. "En huishoudelijke klusjes die ik moet doen, zoals 's avonds de tafel afruimen. En mijn ouders", voegt ze daar nog pittig aan toe. "Hun gezeur over huiswerk. Daar word ik ook doodmoe van."

Imke heeft zeker niet de makkelijkste weg gekozen. Ze volgt een stevige opleiding. Tweetalig onderwijs wil zeggen dat ze praktisch alle vakken in het Engels krijgt. Een soort eliteklasje dus. "Het vervelende daarvan is dat veel leraren net wat meer verwachten. En dat zelfs de gymnastiekleraar denkt dat we harder kunnen lopen. Dat is natuurlijk niet zo. We zijn hooguit goed in Engels."

Imke zit verder op dansen. Op maandagavond. En bij de toneelklas op school, dat vinden haar ouders wel belangrijk. Op vrijdagavond mag ze uit. Maar verreweg de meeste tijd gaat op aan internetten, msn. "Dat doe ik vrijwel elke avond. Ik zoek natuurlijk ook wel eens wat op op internet, maar meestal zit ik zomaar een paar uur te chatten. Dan ga ik inderdaad wel laat in bed. Een mobieltje? Ja, dat heb ik ook. Dat kost eigenlijk ook wel veel energie, dat bellen."

Imke erkent dat ze zich druk maakt over haar opleiding. "Dat loopt niet zo lekker. Ik denk dat ik hooguit aan een half uur huiswerk per dag kom. Ja", zegt ze vastbesloten, "ik moet écht minder gaan internetten, maar ik denk niet dat ik zonder zou kunnen."

Met een dochter van dertien op het vmbo en als lid van de Ouderraad herkent Charlotte Gringhuis uit Purmerend het verhaal van Imke. "Mijn dochter Mandy en haar klasgenoten hebben het ook verschrikkelijk druk allemaal. Maar dan wel vooral met zichzelf", zegt ze cynisch. "Als je eens wist hoe vaak hier 's avonds de telefoon gaat en hoelang ze op dat internet kunnen zitten! Ja hoor, ze zijn vaak moe en hebben het ontzettend druk. Met dat vriendje, vriendinnetjes, chatten, met hoe hun haar zit en wat ze aan moeten en dan ergens op de laatste plek hun huiswerk. En Mandy zit niet eens op een sport. Natuurlijk zijn er de kinderen die zes keer per week naar basketbaltraining gaan en nog wedstrijden doen in het weekend; die zullen moe zijn. Maar dat is meer uitzondering dan regel. Eerder naar bed en minder chatten zal voor de meeste pubers al veel schelen."

Mandy zelf, die toch nog niet blijkt te slapen en best nog wat wil vertellen, geeft ruiterlijk toe dat ze misschien wel wat vaak achter de computer zit. En dat ze 's avonds ook nog tot laat stiekem zit te sms'en. "Als ik dan 's ochtends om zeven uur de bus moet pakken, ben ik wel onwijs moe, ja. Dan lig ik dus half te slapen. Mijn vriendinnen hebben hetzelfde. School is soms best vervelend, maar het is eigenlijk wel te doen."

Heterogeniteit

Dr. Rita Kohnstamm, psycholoog en voormalig hoofdredacteur van Ouders van Nu en het tijdschrift Psychologie en schrijver van diverse boeken over opvoeding, was een van de sprekers op het Utrechtse Symposium. "Druk met de juiste dingen of niet: kinderen zijn deelgenoot van de levensomstandigheden en levensstijl van hun ouders. En die wordt natuurlijk mede bepaald door de tijdsgeest. Het is een simpele constatering dat kinderen nu veel meer prikkels te verwerken hebben dan hun opa en oma. De samenleving kent tegenwoordig bovendien een enorme heterogeniteit. Rangen, standen en geloven leven kriskras door elkaar. Er is zoveel te zien en te kiezen, dat alles al zal best inspannend zijn."

Wat al deze prikkels in het hoofd doen, is moeilijk aan te geven. "Het is echter iets waaraan we gewend zijn geraakt en waardoor de behoefte kan zijn ontstaan dat prikkelniveau op peil te houden. Alles moet tegenwoordig leuk zijn. Kinderen horen ook hun ouders zo praten: een baan moet leuk zijn, een relatie, het leven. Kinderen hebben verder alles, kennen alles en hebben alles al drie keer gedaan. Het gewone alledaagse wordt snel als verveling ervaren. Is er niets te beleven, wordt men rusteloos. In een wereld waarin zoveel mogelijk uitbundig moet zijn, zou men al snel druk kunnen worden. "Maar", zegt Rita Kohnstamm, "hoe druk en egocentrisch de opvoeding tegenwoordig ook is, het zal wellicht een goede voorbereiding op de toekomst zijn."

In tegenstelling tot de bevindingen van de Utrechtse onderzoekers, lijkt het probleem van toenemende vermoeidheid onder kinderen bij Ouders Online overigens niet te leven. Opvallend als je bedenkt dat de website per maand alleen al zo'n 2000 vragen van ouders krijgt. "Het merendeel van de vragen aan ons deskundigenpanel, waarin onder meer een kinderarts, pedagoog, psycholoog en seksuoloog zitten, betreft kleine kinderen. In het geval van oudere kinderen gaat het veelal over echtscheidingen en echte puberproblematiek, dus geruzie over van alles en nog wat. Over langdurige vermoeidheid, stress of doktersbezoek horen wij weinig", zegt Henk Boeke.

Wilt u reageren op dit artikel, klik dan hier