Broertjes en zusjes hebben een speciale band

Samen lachen, samen huilen

"Ik vind Sem leuk, omdat ze zoveel lacht", vertelt Luuk Schellekens (6), "en omdat we altijd veel geintjes maken, zoals scheten laten." Sem (8) rolt van de bank van het lachen. "Soms pesten we Rick, dan wordt-ie boos en gaan we juist heel hard lachen. En dan wordt-ie nog bozer." "Ja", bromt Rick (10) vanachter de computer. Broertjes en zusjes. Soms vliegen ze elkaar in de haren, dan spelen ze weer samen als twee voorbeeldkinderen en in een enkel geval zijn ze ineens bondgenoten in de strijd tegen hun ouders.

Foto's: John Claessens

De Amerikaanse schrijver Stuart Hample verzamelde uitspraken van kinderen tussen de zeven en dertien jaar over hun broertje of zusje. Het boekje 'Rotbroer! Rotzus! Ik vind je lief!' (uitgeverij Unieboek) bevat grappige, lieve, ontroerende maar soms ook harde uitspraken, zoals deze van Michael: 'We hebben een nieuwe baby. Ik hoop dat hij niet altijd bij ons blijft.'

Aandacht

"Dit is een opmerking die veel kinderen maken als er een nieuw broertje of zusje geboren wordt", vertelt opvoedkundige Saskia Nihom."Ieder kind wil namelijk de volle aandacht van de ouders. Die taart van aandacht moet opnieuw verdeeld worden. Als er een kindje bij komt, wordt dat soms als indringer gezien." Ouders hoeven zich daar dus niet druk om te maken. Volgens Saskia Nihom is het wel belangrijk dat ouders de gevoelens van het kind erkennen. "Laat zien dat je begrijpt dat het moeilijk is voor de oudste."

Ze heeft als pedagoge een praktijk voor opvoedingsondersteuning (www.opvoedcoach.nl). Regelmatig kloppen er ouders aan voor hulp, bijvoorbeeld omdat hun kinderen zoveel ruzie maken.

Volgens Saskia Nihom is de relatie tussen broertjes en zusjes de meest intense relatie tussen kinderen. "Je kunt er namelijk niet uitstappen. Met vriendjes en vriendinnetjes kun je de relatie verbreken, maar met je broertje of zusje maak je deel uit van een gezin."

Of broertjes en zusjes goed met elkaar kunnen opschieten, hangt volgens Nihom van een aantal factoren af. "Het temperament van het kind, de leeftijd en de sekse zijn allemaal belangrijk. De combinaties tussen deze factoren bepalen of er een onderlinge klik is." Ze wijst erop dat er geen standaard 'goede' combinatie is. "Het is niet zo dat een extravert kind per definitie met zijn introverte zusje op kan schieten, of dat twee drukke kinderen altijd botsen. Omdat er zoveel andere factoren in het spel zijn, kun je geen 'goede' combinatie voorspellen."

Twee uitersten

Zo kunnen Evi (9) en Bas (12) van Meijl uit Waalre het ondanks, of misschien wel dankzij, hun verschillende karakters het meestal goed met elkaar vinden. Het zijn twee uitersten; Bas is de rustige van de twee, speelt graag alleen en is een denker, een piekeraar. Evi daarentegen is de flierefluiter, kletst de hele dag en bereidt een spreekbeurt voor school de avond van tevoren voor. Daar maakt Bas zich vervolgens weer druk om. Hoe kan zijn zusje zo makkelijk door het leven wandelen? En waarom maakt haar broer zich nou zo druk om háár spreekbeurt? Annemieke, moeder van de twee, geeft aan dat ze, omdat ze zo verschillen, juist heel veel van elkaar leren. "Bas ziet dat hij zich niet zo druk hoeft te maken en Evi leert dat ze wel eens wat meer verantwoordelijkheidsgevoel mag hebben."

Volgens Saskia Nihom is dat precies wat ouders moeten doen. "Als ouder moet je oog hebben voor het unieke van ieder kind en niet proberen de kinderen hetzelfde te laten zijn. Zo leer je ook de kinderen respect te hebben voor elkaars bijzonderheden. Soms kan je kinderen niet hetzelfde opvoeden, ook omdat de behoeftes van kinderen verschillend kunnen zijn. Als het jongste kind een avondmens is en de oudste een ochtendmens, dan kun je het jongste kind best even laat naar bed brengen als de oudste."

Dat leeftijd ook een rol speelt in de omgang tussen broertjes en zusjes, maakt Rick Schellekens (10) uit Veldhoven duidelijk. Zijn broertje Luuk (6) en zusje Sem (8) spelen veel met elkaar. Rick houdt zich tegenwoordig niet zoveel meer bezig met de twee. "Ik ben toch wat ouder nu, dus ik ga liever met mijn vrienden om. Msn'en of buiten afspreken."

Volgens Luuk kan zijn oudere broer goed vervelend zijn. "Zeker als hij knijpt. Maar hij was wel een keer heel lief toen ik zijn wereldbol mee naar school mocht nemen." Tussen Sem en Rick gaat het vaak mis als Sem hulp vraagt bij het computeren. Rick: "Dan vraagt ze of ik wil helpen en dan help ik en dan is het niet goed." "Ja, maar dat vraag ik niet aan jou", zegt Sem met een boze blik. "maar dan ga jij meteen achter de computer zitten." "Da's niet waar!", roept Rick. Een discussie die voor veel ouders waarschijnlijk erg herkenbaar zal zijn.

Positief

Opvoedkundige Saskia Nihom: "Kinderen testen elkaar uit om een duidelijk patroon te krijgen"

"In de wetenschap is er tot eind jaren '80 alleen maar aandacht besteed aan broertjes en zusjes als rivalen van elkaar. Vanaf de jaren '90 hebben onderzoekers gelukkig meer de nadruk gelegd op de positieve kanten van het hebben van broertjes of zusjes", vertelt Saskia Nihom. En positieve kanten zijn er zeker. "Kinderen leren van elkaar hoe sociale interactie werkt. Dit doen ze door te oefenen met elkaar. Ik krijg zelf veel ouders van peuters in de praktijk. Hun leg ik eerst uit dat stoeiende en ruziënde kinderen een soort van hondjesgedrag vertonen.

Ze raken elkaar aan, duwen en trekken. Dat is niet meer dan: 'even kijken wat er gebeurt als ik jouw toren omgooi.' Ze testen de ander uit om het patroon duidelijk te krijgen."

Dat enig kinderen dat voordeel van broertjes en zusjes niet hebben, hoef niet direct een probleem te zijn. "Enig kinderen hebben natuurlijk wel vriendjes en vriendinnetjes. Bovendien hoor je vaak dat zij fantasiebroertjes of zusjes verzinnen. Daar is niets raars of zieligs aan, het verdwijnt weer vanzelf."

Voor alle kinderen die een ruzie met hun broertje of zusje goed willen maken, heeft Evi ten slotte een goede tip. Ze schreef met Valentijnsdag op een hartje de tekst: 'Bas, Bas is heel lief en daarom vergeet ik hem niet.' Toen kon Bas natuurlijk niet langer boos zijn op zijn zusje.

Wilt u reageren op dit artikel, klik dan hier