LUXEMBURG - De vijftien landen van de Europese Unie zijn verdeeld over de vraag of er sancties moeten komen voor arme landen die weigeren mee te werken aan het tegengaan van illegale immigratie in de EU. Dat bleek gisteren tijdens een vergadering van de Europese ministers van Buitenlandse Zaken in Luxemburg.
Twaalf van de vijftien zien wel wat in een voorstel van het Spaanse EU-voorzitterschap. Madrid wil de ontwikkelingshulp aan dwarsliggende landen schorsen of handelsverdragen opschorten om ze aan te sporen tot het terugnemen van hun uitgewezen onderdanen en het meewerken aan de strijd tegen mensensmokkelaars.
Zweden, Luxemburg en Frankrijk vinden het zwaaien met sancties tegen arme landen echter een slecht idee. Deze drie menen dat positieve impulsen voor landen die wél meewerken, zoals extra hulp of technische bijstand, effectiever zijn dan het straffen van de dwarsliggers. Het afknijpen van hulp aan arme landen dreigt immers alleen maar een nog grotere stroom migranten naar het rijke Westen op gang te brengen.
Bovendien zijn belangrijke migratielanden als Turkije, Egypte en Marokko ook westerse bondgenoten die de Unie niet voor het hoofd wil stoten. EU-buitenlandgezant Javier Solana waarschuwde gisteren dat een 'Fort Europa' het verkeerde signaal aan de buurlanden in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Oost-Europa zal geven.
"We gaan niemand bedreigen, we willen partnerschappen sluiten met landen", aldus Solana.
De kwestie staat deze week hoog op de agenda van de EU-top in het Spaanse Sevilla. Onder druk van de opkomst van extreem-rechts willen de Europese regeringsleiders daar met concrete stappen komen tegen illegale immigratie. Behalve een akkoord over een Europese grenspolitie moeten ze het ook eens worden over mogelijke sancties tegen de landen van herkomst en doorvoer van illegale migranten.
De kwestie van de landbouwsubsidies voor de kandidaatlanden van de EU werd gisteren evenmin opgelost en komt dus ook op het bord van de regeringsleiders in Sevilla.
Nederland, Duitsland, Engeland en Zweden zijn tegen directe inkomenssteun aan de boeren in de tien nieuwe lidstaten die de Unie in 2004 wil opnemen.
Deze vier grote financiers van de EU vrezen dat het hele systeem onbetaalbaar wordt als de subsidiekranen open blijven staan en dat er dan bovendien niets terechtkomt van de hervorming van het verouderde Europese landbouwbeleid.
De 'Bende van Vier' is fors onder vuur komen te liggen van de overige elf, die vaak flink profiteren van de landbouwsubsidies. De vier wordt verweten de uitbreiding te blokkeren. Maar Nederland houdt vol dat het niet om de uitbreiding gaat, maar om een levensvatbaar en betaalbaar landbouwbeleid.